Một người em từng tâm sự với tôi: “Em rất ngại đăng bài trên Facebook vì chẳng biết chia sẻ điều gì cho thú vị. Em sợ viết ra mọi người sẽ chê cười!” Câu nói ấy nghe thật quen thuộc, bởi nó phản ánh chính xác nỗi sợ hãi của rất nhiều người khi mới bắt đầu hành trình viết lách. Nỗi sợ bị đánh giá, sợ ngôn từ của mình không đủ hay, sợ ý tưởng của mình quá tầm thường đã ngăn cản chúng ta chia sẻ góc nhìn cá nhân với thế giới.
Thực ra, đó cũng chính là tâm trạng của tôi cách đây khoảng ba năm. Nếu bạn lướt lại trang Facebook cá nhân của tôi thời điểm đó, bạn sẽ chỉ thấy những bức ảnh selfie quen thuộc, vài tấm hình hậu trường công việc đi kèm với những dòng trạng thái (caption) cộc lốc, vô thưởng vô phạt. Tôi cũng từng loay hoay không biết làm thế nào để viết ra những suy nghĩ trong đầu một cách trôi chảy và hấp dẫn. Thế nhưng, mọi thứ đã thay đổi. Giờ đây, tôi duy trì thói quen viết hàng tuần. Quá trình đó không chỉ là viết, mà là sự kết hợp của việc vừa viết vừa học, lắng nghe để lấy chất liệu viết, và đọc thật nhiều để trau dồi ngôn từ.
Trải qua quá trình rèn luyện, tôi nhận ra một chân lý vô cùng đơn giản nhưng lại mang tính quyết định: Cách duy nhất và tốt nhất để viết hay chính là… HÃY BẮT ĐẦU VIẾT. Bạn không thể bơi nếu chỉ đứng trên bờ đọc sách hướng dẫn, và bạn cũng không thể trở thành một người viết giỏi nếu chưa từng đặt bút xuống hay gõ những dòng chữ đầu tiên.
Tại sao chúng ta thường sợ bắt đầu viết?
Trước khi đi tìm cách cải thiện kỹ năng viết lách, chúng ta cần hiểu rõ rào cản tâm lý nào đang giữ chân mình. Nỗi sợ viết thường xuất phát từ ‘hội chứng kẻ mạo danh’ (imposter syndrome) – cảm giác cho rằng mình không đủ giỏi, không đủ kiến thức chuyên môn để chia sẻ về một vấn đề nào đó. Chúng ta thường áp đặt tiêu chuẩn quá cao cho bản thân ngay từ những bài viết đầu tiên, kỳ vọng chúng phải hoàn hảo như tác phẩm của những nhà văn hay copywriter kỳ cựu.
Hơn nữa, mạng xã hội tạo ra một áp lực vô hình về sự hoàn hảo. Khi thấy người khác nhận được hàng ngàn lượt thích và bình luận tán thưởng cho những bài đăng sâu sắc, bạn dễ dàng rơi vào cái bẫy so sánh. Nỗi sợ bị phán xét, sợ những phản hồi tiêu cực (hoặc đáng sợ hơn là không ai quan tâm) khiến bạn chùn bước, thà im lặng còn hơn đối mặt với cảm giác thất bại.
Các bước cụ thể để vượt qua ‘hội chứng sợ trang giấy trắng’
Để vượt qua nỗi sợ hãi này và bắt đầu viết, bạn cần thay đổi tư duy và áp dụng những phương pháp thực tế. Đừng ép bản thân phải viết một bài luận dài ngay lập tức. Hãy bắt đầu từ những bước nhỏ nhất.
Cá nhân tôi thường xuyên sử dụng ứng dụng Google Keep như một cuốn sổ tay điện tử để tập viết. Bất cứ khi nào đi trên đường và bắt gặp một câu chuyện thú vị, một hình ảnh gợi cảm hứng, tôi đều mở Google Keep ra để ghi chú lại. Trong công việc hàng ngày, nếu có tình huống nào hay ho hoặc bài học đắt giá, tôi cũng nhanh chóng lưu lại. Ngay cả khi trò chuyện với bạn bè, đồng nghiệp và nghe được một ý tưởng hay ho, tôi cũng không bỏ lỡ cơ hội ghi chép.
Thoạt đầu, những ghi chú này chỉ là những gạch đầu dòng ngắn gọn, những từ khóa rời rạc. Nhưng sau đó, khi có thời gian tĩnh lặng, tôi sẽ mở chúng ra và phát triển thành những bài viết hoàn chỉnh. Nếu cảm thấy kiến thức của mình còn thiếu sót, tôi không ngần ngại hỏi “Bác Google”, tìm đọc tài liệu và tham khảo góc nhìn của các chuyên gia khác. Từ đó, tôi tổng hợp thông tin, kết hợp với trải nghiệm cá nhân để hình thành và chia sẻ quan điểm của riêng mình về vấn đề đó.
Phân tích chi tiết 6 yếu tố tạo nên một bài viết thu hút
Nhờ việc kiên trì ghi chép và phát triển ý tưởng, số lượng bài viết của tôi tăng lên từng ngày. Sự thật là không ai sinh ra đã sở hữu khả năng viết lách thiên bẩm, viết một lần là hay ngay. Mọi kỹ năng đều cần sự rèn luyện bền bỉ. Ban đầu, bài viết của tôi thường rất ngắn, ý tứ vụn vặt và thiếu sự liên kết. Dần dần, chúng trở nên dài hơn, đầy đủ thông tin hơn. Ở cấp độ tiếp theo, tôi bắt đầu biết cách lồng ghép quan điểm cá nhân một cách sắc bén. Và cuối cùng, mục tiêu cao nhất là tạo ra những bài viết thực sự hay, chạm đến cảm xúc và thỏa mãn nhu cầu tìm kiếm thông tin của người đọc.
Dựa trên kinh nghiệm đúc kết được, tôi nhận thấy có 6 yếu tố cốt lõi đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên một bài viết chất lượng:
01. Tiêu đề bài viết hấp dẫn
Tiêu đề là yếu tố đầu tiên đập vào mắt độc giả, quyết định việc họ có click vào đọc tiếp hay lướt qua. Một tiêu đề tốt phải tóm gọn được tinh thần của bài viết, khơi gợi sự tò mò và có chút yếu tố “giật tít” (nhưng không được sai sự thật hay clickbait phản cảm). Ví dụ, thay vì đặt tiêu đề “Cách viết nội dung”, bạn có thể đổi thành “Bí quyết viết content thôi miên khiến khách hàng không thể rời mắt”.
02. Văn phong phù hợp và dẫn dắt
Mỗi nền tảng, mỗi đối tượng độc giả đòi hỏi một văn phong khác nhau. Bạn không thể dùng giọng điệu hàn lâm, khô khan để viết bài trên Facebook giải trí, cũng không thể dùng ngôn ngữ tuổi teen để viết báo cáo chuyên ngành. Người viết giỏi là người biết lựa chọn văn phong phù hợp và có chủ ý sử dụng nó để dẫn dắt cảm xúc người đọc đi từ đầu đến cuối bài.
03. Bố cục mạch lạc, ý tứ rõ ràng
Dù ý tưởng của bạn có hay đến đâu nhưng nếu trình bày lộn xộn, người đọc sẽ nhanh chóng bỏ cuộc. Hãy chia nhỏ bài viết thành các đoạn văn ngắn, sử dụng thẻ heading (tiêu đề phụ), gạch đầu dòng để làm nổi bật các ý chính. Nếu bài viết mang tính tranh luận, hãy trình bày rõ ràng từng luận điểm, chứng minh bằng số liệu hoặc ví dụ thực tế để bảo vệ quan điểm của mình.
04. Đề cao chất lượng hơn số lượng
Nhiều người lầm tưởng rằng bài viết càng dài thì càng giá trị. Tuy nhiên, trong thời đại thông tin bùng nổ, sự ngắn gọn và súc tích lại lên ngôi. Không quan trọng bài viết của bạn dài bao nhiêu từ, điều cốt lõi là nó phải truyền tải đủ ý, giải quyết được vấn đề của người đọc và tạo ra sự tương tác (like, share, comment).
05. Sẵn sàng chia sẻ và đón nhận tương tác
Đừng giữ những bài viết cho riêng mình. Cứ tự tin nhấn nút “Share” và kêu gọi mọi người tương tác. Những bình luận, góp ý (dù khen hay chê) từ cộng đồng chính là cơ hội tuyệt vời để bạn mở rộng góc nhìn, hiểu rõ hơn về tâm lý độc giả và điều chỉnh cách viết của mình trong những lần sau.
06. Coi viết lách là một quá trình học hỏi
Khi bạn xem việc viết không phải là một nghĩa vụ nặng nề mà là một hành trình khám phá và học tập liên tục, tâm thế của bạn sẽ trở nên thoải mái và đầy hứng thú. Mỗi bài viết là một cơ hội để bạn đào sâu nghiên cứu một chủ đề mới, rèn luyện tư duy logic và trau dồi vốn từ vựng.
Cách duy trì thói quen viết lách mỗi ngày
Để kỹ năng viết lách thực sự được cải thiện, bạn cần biến nó thành một thói quen hàng ngày. Hãy dành ra ít nhất 15-30 phút mỗi ngày để viết, dù chỉ là vài dòng nhật ký, một đoạn cảm nhận về cuốn sách vừa đọc, hay một bài đăng ngắn trên mạng xã hội. Việc duy trì tần suất đều đặn sẽ giúp não bộ của bạn quen với việc tổ chức ngôn từ và tư duy mạch lạc.
Bạn cũng có thể tham gia vào các thử thách viết lách (writing challenges) hoặc các cộng đồng những người yêu viết để tìm kiếm động lực và nguồn cảm hứng. Đừng quên đọc nhiều hơn, bởi đọc và viết là hai kỹ năng tương trợ lẫn nhau. Đọc sách, báo, blog của những cây viết giỏi sẽ giúp bạn làm giàu vốn từ và học hỏi được nhiều phong cách diễn đạt khác nhau.
Kết luận: Viết là hành trình khám phá bản thân
Nhìn lại chặng đường 3 năm kiên trì tập viết, tôi cảm thấy vô cùng thích thú và tự hào về những bài viết của bản thân. Từ những dòng trạng thái rời rạc, tôi đã xây dựng được một kho tàng nội dung mang đậm dấu ấn cá nhân. Các anh chị em có thể dễ dàng tìm kiếm trên Google để đọc những bài viết tâm đắc của tôi như:
- Tôi từng khuyên nhãn hàng dừng quảng cáo truyền hình nếu chỉ có 100.000 USD
- Toàn – Trung – Cận trong xây dựng Content Planning
- Client và Agency có phải chuyện mẹ chồng nàng dâu giới Marcom
- Nói dễ hiểu – Thứ đơn giản mà cần thiết
- Văn phong nào cho nội dung Online
…Và còn rất nhiều bài viết khác được cập nhật thường xuyên trên blog cá nhân của tôi tại hoangdungblog.com.
Suy cho cùng, viết không chỉ là công việc. Viết là một cách hiệu quả để giải tỏa căng thẳng (xả xì-trét), một phương pháp học tập chủ động, và là công cụ truyền thông mạnh mẽ nhất để định vị thương hiệu cá nhân.
Đừng chần chừ nữa. Nếu bạn thực sự khao khát cải thiện kỹ năng viết lách, muốn viết hay hãy bắt đầu VIẾT ngay hôm nay.
Bài viết được đúc kết từ kinh nghiệm thực tế của Hoàng Dũng, CEO of ColorMedia.
